Tanım
Dispne subjektif olarak nefes alamama duyusunun hem algılanması hem de o duyuya ait bir reaksiyondur
Göğüste daralma, nefes darlığı, hava açlığı, soluk alma zorluğu veya rahatsızlığı gibi tanımlanabilir

Toplum genelinde prevalansı %3-25
Tüm hastaneye yatışların %15-25
Dispnenin yaklaşık 1/3 nedeni multifaktoriyel

q1

Dispne etiyoloji – %85!!!
– Konjestif kalp yetmezliği
– KOAH
– Pnomoni
– Astma
– Kardiyak iskemi
– Psikojenik
– İnterstisyel akciğer hastalığı

Solunum sıkıntısında..
Klinik izlenime göre tanı kesinliği % 60
En sık olan 4 hastalık için % 81
Hastadan alınan iyi bir öykünün tanıya yardımı
-kardiyak hastalıklar % 67
-solunum hastalıkları için % 47
-tüm tanılar için % 56
Pozitif muayene bulguları ayırıcı tanıda kullanılabilir, ancak bulguların olmaması hastalığı dışlamakta kullanılmamalıdır.
Ciddi patolojiler için muayene bulgularının duyarlılığı düşüktür.

Öykü
Nefes darlığının süresi
Kademeli olarak artan veya ani başlangıç
Eşlik eden herhangi bir semptom
Kullandığı ilaçlar
Yakın zamanda göğüs travması, aspirasyon veya altta yatan akciğer hastalığı
Geçmişte benzer bir problem hikayesi

Muayene
Konuşabilme
Mental durum
Pozisyon
Siyanoz
Boyunda ödem, juguler venöz dolgunluk
Pulmoner muayene
Kardiyovasküler sistem
Ekstremiteler

q2

q3

q4

q5

Nabız oksimetre
Nabız oksimetre hipoksiyi belirlemede kullanılan 5. vital bulgu olarak kullanılır, ancak hiperkarbiyi göstermez.
Oksijen tedavisi altındaki hastada normal saturasyona rağmen hasta çok ciddi durumda olabilir (derin asidoz)
Nabız oksimetre bazı durumlarda faydasızdır
-Yüksek PaO2 durumunu göstermez
-CO zehirlenmesinde
-Orak hücreli anemide
-Methemoglobinemi

q6

q7

Genel yaklaşım
– Havayolu açıklığı
– Oksijen
– İntravenöz yol
– Kardiyak monitör
– Medikal tedavi

Tuzaklar
Hastalığı dışlamak için sadece muayene bulgularına güvenilmemeli
Normal nabız oksimetre değerine sahip olan hastalar hala solunum yetmezliğine sahip olabilir
Diğer nedenler dışlanmadan psikolojik nedenli dispne tanısı konulmamalı
PE hastalarında risk belirleme kurallarının kullanılması faydalıdır
Normal AC X-Ray kardiyopulmoner hastalığı dışlamda az değere sahiptir
D-dimer testi orta ve yüksek olasılıklı PE dışlamak için kullanılmamalı, sadece düşük olasılıklı PE için kullanılmalı
Hipoksik KOAH hastaları oksijensiz bırakılmamalıdır (solunum merkezi deprese olacak korkusuyla)
Acil entübasyon gereksinimi olmayan bazı seçilen olgularda noninvaziv vetilasyon kullanılmalıdır (KOAH alevlenmesi, Akut AC ödemi)
Entübasyon ihtiyacı aşikar olanlar için vakit kaybedilmemelidir

Oksijen nasıl verilir?
Nazal kanüller
Basit oksijen maskesi
Nonrebreather maskeleri
Venturi maskeleri (%24-28)
Noninvaziv mekanik ventilasyon
Entübasyon
Bag valve maske

Dispnede diğer tedaviler ana nedene göre yapılmalıdır?
Primer PTCA (STEMI)
Trombolitik (AMI, PE)
Antibiyotikler (Pnomoni, sepsis)
B agonistler, antikolinerjik (KOAH, Astma)
IV hidrasyon (Diabetik ketoasidoz)
Diüretikler (KKY, ABY)
Venöz dilatörler (KKY)
IV steroid (Astma, anaflaksi)
Antihistaminkler (anaflaksi)
Cerrahi uygulamalar (pnomotoraks)

Mortalite ile ilişkili parametreler
Troponin I
Laktat düzeyinin klirensi
Siyanoz
Vital bulgular

Sonuçlar
Öykü ve muayeneye güvenildiği kadar etiyolojik nedenleri dışlamakta tamamiyle güvenilmemeli
Ayırıcı tanıda tüm hastalıklar iyi bilinmeli
Tüm hastalara oksijen tedavisi uygulanmalı
Oksijen verme yöntemini hastalıklara göre belirlemeli
Noninvaziv ventilasyon ve entübasyon seçimleri doğru yapılmalı
Dispne nedenine göre spesifik tedavilere erken başlanmalı


Kaynak: TATD – Asistan Oryantasyon Eğitimi Sunumu – 2012

 

Reklamlar