t1

Travma ölümleri 3 fazda meydana gelir:
1. Faz: Hastane Öncesi Dönem
Kaza yerinde dakikalar içinde
Tüm travma ölümlerinin yarıdan fazlası !!!
Büyük damar yaralanmaları, ciddi kafa travması, spinal kord yaralanması

Travmatik Ölümler: 2. Faz
Dakikalar – Saatler içinde
Hastane öncesi-hastane içi
Altın Saatler – Uygun girişim ile kurtarılabilecek hasta grubu
– Majör kafa travması
– Toraks travması
– Abdominal travma
– Epidural, subdural hematom

Altın Saatler – Sağ Kalım İçin Temel Belirleyiciler
– Hızlı transport
– Uygun travma resüsitasyonu
– Cerrahi gerektiren yaralanmaların hızlı tespiti
– Acil cerrahi müdahale

Travmatik Ölümler: 3. Faz ; Yoğun bakım dönemi – günler –
-Uzamış şok
-Sepsis
-DIC
-Çoklu-organ yetmezliği

Travma resusitasyonu yüksek riskleri olan bir takım sporudur!
Maçı kaybetmek = Hastayı kaybetmek

Uygun Travma Bakım Sırası
– İlk değerlendirme (Hızlı birincil bakı)
– Resüsitasyon işlemleri
– Yatak başı radyolojik testler
– Detaylı ikincil bakı
– Tanısal çalışmalar
– Sık aralıklarla hastanın değerlendirilmesi
– Hastanın kesin tedavisi veya transferi

Birincil bakı
Vital bulgularına ve yaralanmanın derecesine göre tedavi önceliklerinin belirlenmesi…
Yaşamsal sorunların tanımlanıp eş zamanlı tedavilerinin başlatılması
Ardışık ve eş zamanlı…

Travmada AcBCDE
Airway: hava yolu açıklığının sağlanması (servikal stabilizasyonla birlikte)
Breathing: solunumun değerlendirilmesi
Circulation: kanama kontrolü ile birlikte dolaşımın değerlendirilmesi
Disability: kısa nörolojik bakı
Exposure/envorimental control: hastanın soyulması ve hipotermiden korunma

Havayolu açıklığı ve servikal stabilizasyon
Erken ölümlerin önlenebilir bir nedeni: Havayolu tıkanıklığı
Hava yolunu korumak ve kalıcı hava yolunu sağlamak için her türlü efor harcanmalı
İlerleyici hava yolu kaybı tanınmalı ve önlem alınmalı

İlk Bakı
A (Airway) – Havayolu
– Boyunluk + Oksijen

Havayolu yetersiz ise
– Havayolunu açma manevraları
– Çene kaldırma ve açma
– Hasta bilinçsiz ise “oral airway”

Solunum yetersiz ise
– Ambu-maske ile destek
– YC varsa çıkar
– Entübasyon

B (Breathing) – Solunum
Tansiyon pnömotoraks şüphesi
– Acil iğne torakostomi
– Ardından tüp torakostomi

Yelken göğüs
– Flaster ile sabitleme

Açık pnömotoraks
– Defekti gazlı bez ile kapat
– Ardından tüp torakostomi

Kardiyak Tamponad
– Perikardiyosentez

B (Breathing)-Solunum
Tüm travma hastalarına SO2 %90 ın üstünde olacak şekilde O2 başlanmalı
Kafa ve spinal kord travması olan hastada hipoksi prognozu kötüleştirir
Şokta doku perfüzyonu için

C (Circulation) – Dolaşım
2 büyük (14 – 16 G) IV yol
2 L RL veya SF
ORh(-)
20 cc/kg
Eksternal bası
Kan örneklerini gönder
FAST
Cerrahi konsültasyonu

Hemodinaminin değerlendirilmesi
– Bilinç düzeyi
– Deri rengi ve ısısı
– Nabızlar (hızı, dolgunluğu ve nabız basıncı)
– Kan basıncı
– Kapiller geri dolum zamanı

Şok
1. Hipovolemik
2. Obstrüktif (FAST, Akciğer grafisi)
3. Spinal
4. Kardiyojenik
3. ve 4. tanısı için 1. ve 2. ekarte edilmelidir.

Nal sesleri ve Zebralar
Travmayı takiben gelişen tüm hipotansiyonlar aksi ispatlanıncaya değin hipovolemik kabul edilmelidir.
Altın saatlerdeki en sık ölüm nedeni kanamadır.

Kan nereye gitti ? Nereden Kanıyor ?
– Batın içinde
– Toraks içinde
– Retroperiton
– Yumuşak doku (skalp)
– Dışarıda (penetran)

Tuzaklar (Taşikardi yanıtı gözlenmeyebilir)
– Yaşlılar ve çocuklar
– Beta bloker, Ca kanal blokörü, digoksin kullananlar
– Kondisyonu iyi hastalar
– Şokun erken dönemleri

Tuzaklar (Hipotansiyon gözlenmeyebilir)
– Hipertansif hastalar
– Kondisyonu iyi hastalar
– Şokun erken dönemleri

t2

Dışa kanamalar eksternal bası
2 büyük (14 – 16 G) IV yol
2 L RL veya SF (glikoz içermeyen)
Kan replasmanı
Kritik olgularda 0 Rh (-) (+)

t3

D (Disability) – ND
AVPU
– Alert (bilinci açık)
– Verbal (sese yanıtlı)
– Pain (ağrıya yanıtlı)
– Unresponsive (yanıtsız)

Pupil
– Boyutu
– Işık reaksiyonu

Lateralizan Nörolojik Defisit

E (Exposure) – HS
– Hastanın tüm elbiselerini çıkartın
– Hipotermiden korumak için bir örtü ile örtün
– Vital bulguları tekrar kontrol edin

İlk Bakı Sonu ; X-Ray
Servikal
– Lateral
– AP
– Odontoid

Akciğer
Pelvis

İkincil Bakı
– GKS ile başlayın
– Saçlı deri
– Gözler
– Burun / Kulaklar
– Ağız içi
NG takılır

Kısa Nörolojik Bakı
GKS (Glaskow koma skalası)
14-15 hafif yaralanma
9-13 ılımlı yaralanma
3-8 ciddi yaralanma

İkincil Bakı
Boyun bölgesinde
– Krepitasyon
– Hematom
– JVD
– Ekimoz

Ensede
– Hassasiyet/Ağrı
– Basamaklanma

Vitalleri kontrol edin
– KB / NB / PO / Ateş

Abdomen
– Palpasyon
– Perküsyon
– Oskultasyon

Böğür (Yan)

Pelvis muayenesi
– Ağrı
– İnstabilite

Genital bölge muayenesi
– Ürethra ağzı kan
– Perineal ekimoz

– RT’de yumuşak, yüksekte veya palpe edilemeyen prostat
– Vaginal muayene
– Foley kateter takılır

Tüm ekstremiteler
– Ağrı
– Deformite
– Eklemler
– Hareket sınırları

Nörolojik bakı komponentleri
– DTR
– Patolojik refleksler

Kütük çevirme
– Saçlı derinin arkası
– Sırt ve bel omurları palpasyonu
– Akciğerlerin oskultasyonu
– Rektal tuşe

Rektal Tuşe
– Sfinkter tonusu
– Yüksek prostat
– Bütünlüğü bozulmuş barsak duvarı
– Dışkıya bulaşık kan

Foley kontrendikasyonları – (Üretra yaralanması riski)
– Üretra ucunda kan,
– Skrotal hematom,
– Yüksek prostat
– Bütünlüğü bozulmuş barsak
– Dışkıya bulaşık kan

Gastrik kateter
– Distansiyon ve aspirasyon riskini azaltmak için…
Kribriform plate kırıksa (yüz yaralanması) kontrendike

Yeniden değerlendirme
– Sık muayene tekrarı
– Daha önce belirlenen sorunların gelişimi (iyileşiyor mukötüleşiyor mu)
– Daha az öneme sahip yaralanmaların belirginleşmesi
– Gözden kaçan yaralanmalar

TÜM PARAMETRELERİ SÜREKLİ GÖZDEN GEÇİRİN!!!

t4

Travmatik arrestde torakotomi endikasyonları
Olay yerinde veya acil serviste vital bulguları alınabilmiş penetran gövde travmaları
Hastane içinde arrest olan künt gövde travmaları

Hipotansif batın içi ateşli silah yaralanması
Acil serviste herhangi bir ileri inceleme ve de girişim yapılmadan ameliyathaneye çıkarılmalı

Toraks yada abdomende derin yerleşimli objeler
Hemostazın görerek sağlanması için ameliyathanede çıkarılmalı.
Acil serviste çıkarmaya çalışmayın

Rhogam
Gebe travmada, tüm Rh(-) duyarlanmamış gebeye anti-D İg (rhogam) uygulanmalı.

Gebe travmada perimortem sezeryan
24. haftadan büyük gebeliği olan ve maternal ölüm gerçekleşmiş ise 4 dk. annenin CPR’ı ve sonra fetüsün çıkarılması

Şüpheli Adli Olay
– Adli personeli haberdar edin.
– Sonuçların ve eşyaların muhafazası!!
– Kurşun ve bıçak delikleri olan eşyaları deliklerin etrafından kesin!!
– Suçlularla, kurbanları birbirinden uzaklaştırın.

Sonuçlar
İyi travma bakımı ile pek çok hayat kurtarabiliriz:
– Erken sıvı – kan resusitasyonu
– Uygun görüntüleme
– Erken cerrahi girişim

Travmanın ABC’si = HAYATIN ABC’si
-Hava yolunun açıklığını sağlamak ve korumak
-Solunumu sağlamak
-Kanama kontrolü ile şokla mücadele

Sonuçlar
En iyi monitör kendimiz; hastayı sık değerlendirmeliyiz
Hasta dosyalarındaki kayıtlar
– YAZILMAMIŞSA YAPILMAMIŞTIR (altın kural)

Kaynak: TATD Asistan Oryantasyon Eğitimi Sunumu ; 2012

Reklamlar