Literatürde yaşlı populasyon 2 ye ayrılır.
“Genç yaşlı” , 65-80 yaş arası
“yaşlı yaşlı” , >80 yaş
Travmanın verdiği zarar bu hastalardaki DM, KKY, KAH, renal hast., Akc. Hst. larının varlığına bağlı olarak artar.

Sık yaralanma mekanizmaları
-Düşme
-Motorlu araç kazaları
-ADTK
-Yanık
Şiddet

Düşme;
En sık mekanizma.
% 50 hastada tekrarlayan düşmeler olur.
Çoğu hasta düz zemine düşme şik. ile başvurur.
Çoğunluğu izole ortopedik yaralanmadır.
Sık olarak öyküde senkop mevcuttur (disritmi, otonomik düzensizlik ,venöz göllenme,hipoksi, anemi veya hipoglisemiye sekonder).

Motorlu araç kazası
>80 yaş en sık ölüm oluşturan mekanizma.
Genç yaş grubuna göre daha ölümcül.
Çoğunlukla yaşlı sürücülerin işitme azlığı, vizüel keskinlikte azalma gibi tehlikeyi farketmedeki zaaflar sebebiyle oluşur.

ADTK
ADTK ya uğramada çocuklardan sonra 2. sıradadırlar.
Ölüm gençlerinkine göre daha kolay.
Azalmış işitme ve görme fonksiyonları, yavaşlayan hareket sistemi pay sahibi.

Yanık 
Tüm yaşlara göre yanığa bağlı fatalitenin en sık olduğu yaş grubu.

Şiddet
Oranı gittikçe artmakta.
Toplamda % 6 paya sahip.

Klinik:
Klinisyen normal vital bulgulara aldanmamalı.
Künt travmalı yaşlı hastalarda, ağrı, hipovolemi veya anksiyeteye verilen normal taşikardik yanıt olmayabilir.
Beta- blok. gibi bazı medikasyonlar taşikardiyi gizleyebilir.
TA önceden varolan HT sebebiyle yanıltıcı olabilir.

Sık Yaralanma Tipleri

Kafa travması;
Yaşlandıkça beyinde progresif olarak atrofiye gider. Duyu, algılama ve hafıza fonksiyonlarında gelişen zayıflama AS hekiminin tanı koymasında zorluk yaratır.

Beyin kitlesinin azalmasıyla beraber, beyindeki ölü boşluklar artar, buna bağlı olarak da kanama bulgularının AS hekimince değerlendirmesi gecikebilir.

Servikal Omur Yaralanmaları:
Canada C-spine Kurallarına göre hast > 65 y ise vital bulgular N, GKS 15 de olsa X-ray grf. çektirmek gerekiyor.
Bir çalışmada gençlere göre yaşlılarda künt travma ile 2 kat daha fazla servikal yaralanma tesbit edilmiş.
Odontoid fraktürler daha sık görülüyor.

15

Servikal omur yaralanmalı hastalarda; geriatrikler: %20 odontoid fraktür nongeriatrikler: % 5 odontoid fraktür göz.
Radyografisi (-) olupda inatçı boyun ağrıları olan yaşlı hastalarda BT çekilmesi uygun olur.
Yaşlılarda hiperekstansiyon yaralanması ile santral kord send. oluşabilir.*

*üst ekstremilerde daha çok olan kuvvetsizlik ve duyu kaybı.

Göğüs Travması:
Künt travmalarında en sık yaralanma bulgusu kaburga kemik fraktürleri.
Şiddetli travmalarla oluşan hemo/pnomotoraks, flail chest v.s erken yaşlara göre daha kötü prognozludur.
Çoğunlukla resp. problemlere bağlı ikincil hastalıklar görülür.
Po2<60 mmHg veya Pco2>50 mmHg veya ss >40/dk → Mek. Ventilasyon

Karın Travması:
FM gençlere göre daha zor.
Eski operasyonlara bağlı adezyonlar DPL uygulanmasını engeller.
Bu durumda daha çok kontrastlı BT uygun olur.
Unstabil hastalarda FAST iyi bir seçim.

Ortopedik Yaralanmalar:

1 ) Kalça fraktürü;
4 bölgede olabilir: intertorakanterik, transservikal, subkapital, subtrokanterik
intertrokanterik– en sık
uzun kemik veya kalça fraktürlerinde olabilen hipovolemi yaşlılarda daha sık.

2 ) Uzun kemik kırıkları;
femur, tibia ve humerus kırıkları bu hastalarda hareketliliği uzun süre kısıtlar.
3) Üst ekstremite yaralanmaları;
el açık düşme → colles frk. oluşabilir. Kapalı redüksiyon + immobilizasyon. Bu şekilde düşme halinde humerus başı ve cerrahi boyna bakılmalı.

Acil Servis Yönetimi
Erken hemodinamik monitörizasyon
***Künt travma ile gelen yaşlı hastaya, akc, servikal ve pelvik X-ray çek.
Aşırı hacim arttırmadan kaçın.
Kristaloidle başlamak uygun olur.
250-500 bolus ile başlamak ve sonrasında kayıp şiddetine göre sıkı monitorizasyonla 1-2 lt bolusa çıklabilir.


Kaynak: Dr.Serkan Emre EROĞLU’nun ilgili sunumu

 

Reklamlar