Travma Skorlama Sistemleri

Travma Skorlaması:
-Travma sistem değerlendirilmesini,
-Sağlık hizmetlerinde kalitenin arttırılmasını,
-Prognoz hakkında önbilgi edinilmesini,
-Bilimsel çalışmalarda kıyaslama yapılmasını,
-İstatistiksel sonuçların elde edilmesini SAĞLAR.

EFEKTİF TRAVMA BAKIMI EFEKTİF TRİAJ İLE BAŞLAR!
1.Fizyolojik kriterler
2. Yaralanma mekanizması
3.Anatomik kriterler; yaralanmanın tipi ve derecesi
4. Yaş ve komorbid medikal durumlar

FİZYOLOJİK SKORLAMALAR:
*Glascow Coma Score (GCS)
*Revised Trauma Score (RTS)
*Pediatric Trauma Score (PTS)
*Prehospital Index
*Trauma Triage Rule (TTR)
*CRAMS

ANATOMİK SKORLAMALAR:
*Abbreviated Injury Scale (AIS)
*Injury Severity Score (ISS)
*Trauma Score-Injury Severity Score (TRISS)
*New Injury Severity Score (NISS)
*Anatomik profile

DİĞER:
*TISS, CARE, ASCOT

GLASGOW KOMA SKORLAMASI (GKS/GCS):
3-15 arasında. 3; en kötü 15;en iyi
>13….hafif beyin hasarı
9-12..orta beyin hasarı
<8…..ciddi beyin hasarı

Mortalite ve GOS ile orantılı
Birçok çalışmada travma mortalitesindeki en güçlü prediktör olduğu gösterilmiş!!!

Mortalitede
-GCS 3 ise SBP
-GCS 4-12 ise ISS
-GCS 13-15 ise yaş en güçlü prediktörler.

En iyi yanıt değerlendirilir
Göz, motor, verbal yanıt ayrı ayrı belirtilmelidir.
Önceki bilinç durumunu öğren.
***Medikasyonun etkisini belirt.
***Uyanık görünen hastada skor düşükse sağırlık, dil farkını aklına getir.

6

GLASGOW PEDİATRİK KOMA SKORLAMASI (PGCS):
Göz ve motor yanıt erişkin ile aynı

SÖZEL YANIT:
1. Ses yok
2. Avutulamaz, ajite
3. Zor avutulur, inliyor
4. Ağlıyor ama avutulabilir
5. Gülümser, seslere oryante, objeleri takip eder.
Beyin hasarı değerlendirmesi erişkinle aynı.

7

REVİZE TRAVMA SKORU (RTS):
Fizyolojik
Survival olasılığı ile iyi koreledir.
Varıştaki veriler kullanılarak
*GKS
*SKB
*SS
Değerler 0-7,8408 arasındadır
RTS< 4 travma merkezinde tedavi edilmelidir

8

9

10

PEDİATRİK TRAVMA SKORU (PTS):
Kombine anatomik fizyolojik skorlama sistemi
8 ve üzeri skorlarda % 0 mortalite
0 ve altında % 100 mortalite

<8… Pediatrik travma merkezine götürülmeli
Triajda RTS den üstünlüğü yok.

111

112

PREHOSPITAL INDEX:
Triaja dayalı travma skorlaması
4 parametre var: SBP, nabız, solunum sayısı, bilinç durumu (1den 5 e kadar skorlanır)
Penetran göğüs ve batın travmalarında ayrıca 4 puan eklenir.
Max skor 24 tür.
0-3 minör, 4-20 major travma
***Hayat kurtarıcı acil cerrahi ihtiyacını belirlemede anlamlı!

TRAUMA TRIAGE RULE (TTR):
Şunlardan biri varsa major travma:
-Sistolik kan basıncı <85 mmHg
-GCS motor komponenti <5
-Penetran baş, boyun, gövde travması
Major travma tanımlamasında % 92 sensitif ve spesifik!

CRAMS:
Circulation
Respiration
Abdominal/ thorasic
Motor
Speech

Alan kullanımında uygun
Sık kullanılmıyor

ANATOMİK SKORLAR:

Abbreviated Injury Scale (AIS):
İlk kez 1969 da tanımlanmış anatomik skorlama sistemi
1990 da son revizyon
Yaralanma ile ilgili hayatı tehdit eden durumu gösterir
Şiddet göstergesi değildir.

1………minör
2………orta
3……..ciddi
4……..şiddetli
5……..kritik
6……..yaşamla bağdaşmaz

AIS Örnekler:
Omuz ağrısı, yaralanma yok….0
El bilek sprain………………………1
Kapalı nondeplase tibia frk…….2
Kafa travması, bilinç kaybı/defisit yok..3
İnkomplet torasik aort kesisi……4
Kompleks kc laserasyonu……….5
Beyin sapı laserasyonu…………..6

DEZAVANTAJLARI:
Yalnız anatomik bulguları değerlendirir.
Subjektiftir.
İdeal bir karşılaştırma sistemi yok.
Bir sistemde birden çok yaralanma olması durumunda o sisteme ait skor değişmez
İlk değerlendirme sağlıklı değil.

Injury Severity Score (ISS):
1974 de geliştirilmiş.
Multiple injury’li hastalarda anatomik skorlama sistemidir.
Vücudu 6 bölgeye ayırıp (baş, yüz, toraks, karın, ekstremiteler pelvis dahil, eksternal) her bölgedeki max AIS skorunu kullanır.
Her bölgeden en yüksek bir skor alınıyor!! (NISS’tan farkı!)
En yüksek 3 AIS skorunun kareleri toplamı ISS skorunu verir.

Skorlamada AIS90 kullanılır (1200 injury tanımlanmış)
0-75 arasında değerler alır.
AIS’de 6, ISS’de 75…..yaşamla bağdaşmaz.
Major travma sınırı koyan kesin bir ISS skoru yok.

113

114

Kullanımdaki tek anatomik skorlama sistemidir.
Mortalite, morbidite, hastanede kalış ve diğer ciddiyet parametreleri ile orantılıdır.
Travma mekanizması ve hastanın yaşı da dikkate alınmalıdır.
Yaralanmanın tam tanımını istediği için triaj için uygun değil.

DEZAVANTAJLARI:
AIS deki hata ISS deki hatayı büyütüyor
Birçok farklı yaralanma aynı ISS skorunu verebiliyor.
Bir bölgedeki birçok yaralanmanın birini kullanıyor.
Farklı bölgelerdeki yaralanmalar karşılaştırılmıyor.

Gerek AIS gerekse ISS anatomik skor sistemleri olduğu için, aynı skora sahip ancak hemodinamik durumları farklı hastalar arasındaki ayrımda yetersizdir.  Bu nedenle Boyd 1987 de ISS ve RTS i birleştirerek yaş faktörünü de dikkate alarak TRISS skor sistemini geliştirmiştir.

DİĞERLERİ:
TISS: yoğunbakımda hastanın ne kadar etkilendiğini belirlemek için yaralanma şiddeti, tedavi planı ve cost analizini kullanır.
CARE: (Clinical Assessment,Research Education System) Kompleks bir bilgisayar skorlama modeli
ASCOT: A Severity Characterization of Trauma GCS: kan basıncı, solunum sayısı, yaş, anatomik profil ve RTS i parametre olarak kullanır.


Kaynak: Dr.Erkman SANRI’nın ilgili sunumu

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s