KÜNT ABDOMİNAL TRAVMA

En sık yaralanan organlar:

  1. Dalak,
  2. Karaciğer,
  3. İnce barsak

Emniyet kemeri ile yaralanmanın mekanizmaları: İntra-abdominal basınç artışı, içi boş organ rüptürü

Karın duvarı ve spinal kolon arasında organlar sıkışır, dalak ve karaciğer yaralanır.

Risk faktörleri:

  • Yumuşak karın duvarı, yaşlı, çocuk ve alkolikler

Mekanizmalar:

  • Gerilme: laserasyon
    • Hem solid ve hem içi boş organlar
  • Akselerasyon- deselerasyon yaralanmaları:
    • Motorlu araç kazalarında kafa kafaya çarpışma
    • Fikse organlarda bağlantı yerlerinde hasar

Emniyet kemeri yanlış bağlanırsa:

  • Omuz üzeri yerine kolun altından geçirilirse, intratorasik ve intraabdominal organlar sıkışarak basınç artışı ile rüptüre olur
  • Sadece karın, barsaklar spinal kolona doğru sıkıştırılır
  • Gebede uterus altı yerine üzerinden geçirilirse, fetuse ve anneye zarar verir

PENETRAN ABDOMİNAL TRAVMA

Delici-kesici alet, silah
En sık ince barsak, sonra karaciğer yaralanır.

FİZİK MUAYENE

  • İnspeksiyon- Oskültasyon- Perküsyon- Palpasyon
  • Pelvis
  • Genital- Rektal muayene
  • Sırt ve vertebralar

İnspeksiyon:

  • Abrazyon/ laserasyon
  • Distansiyon

Oskültasyon: 4 kadran dinlenir

  • Kanama- İleus: Barsak sesi alınmaz
  • Obstrüksiyon: Artmış barsak sesi
  • Üfürüm: Vasküler yaralanma
  • Toraksta barsak sesi: Diyafram rüptürü

Perküsyon: 4 kadran

  • Timpanik ses: Obstrüksiyon
  • Künt ses: Sıvı
  • Hassasiyet: Periton irritasyonu

Palpasyon:

  • Hassasiyet- Defans- Rebound
  • Pelvis
  • Alt kot hassasiyeti?

Genital muayene:

  • Üretral kan
  • Perinal hematom/ Ekimoz
  • Vajinal mukozal hasar

Rektal Muayene:

  • Sfinkter tonusu
  • Hassasiyet- Ele gelen kitle
  • Yukarı yerleşmiş prostat: Üretra hasarı
  • Kanama

Tüm hastalar tamamen soyulmalı
Fizik muayenenin sensitivitesi <%65
Bilinç bulanıklığı, intoksikasyon, kapalı kafa travması, dikkati dağıtan ek travma

Sol alt kot kırığı: dalak

 

Sağ alt kot kırığı: karaciğer

 

Emniyet kemeri izi, ekimoz: ince barsak, 1/3

Laboratuar

  • Kan grubu – Cross match
  • Hbg – Htc – WBC
  • B-Hcg
  • Kan alkol/ ilaç düzeyi
  • Baz defisiti
  • TİT
  • Elektrolit, BUN, Kreatinin, Glukoz
  • Amilaz – Lipaz

AP Akciğer Grafi: Diyafram altı hava, Diyafram elevasyonu, Kot kırıkları
AP Pelvis Grafi: Pelvis kırığı
Düz batın / Lateral dekübit grafi: Batın içi serbest hava, İleus
AP ve Lateral Spinal grafi

Tanısal Testler:

  • FAST
  • Kontrastlı BT
  • DPL
  • Anjiyografi
  • Diyagnostik Laparoskopi

FAST USG:

a1a2Dezavantajları

  • Asiti hemoperitondan ayırt edemez
  • Retroperiton, diyafram, boş organ, subkapsüler solid organ yaralanması
  • Non-koopere, ajite, obez hasta

Diagnostik Periton Lavajı

  • Anstabil
  • Yatak başı
  • Retroperiton yaralanmasını göstermez
  • USG varsa kullanımı az

Pozitif DPL – Laparotomi Endikasyonları

  • Künt travma: 100.000 üzeri eritrosit
  • Penetran travma: 10.000 üzeri eritrosit
  • 500 üzeri lökosit
  • Gayta – Gıda parçaları, Safra
  • Amilaz > 3 IU/L
  • Lavaj sıvısının geri gelmemesi
  • Lavaj sıvısının göğüs tüpü – NG – foley sondadan gelmesi

Kontrastlı BT

  • Dalak- Karaciğer yaralanmasını yüksek oranda gösterir
  • Retroperitoneal yaralanmaları gösterir
  • Genitoüriner- GİS yaralanmalarını gösterir
  • Pelvis- Vertebra yaralanmalarını gösterir

BT için:

  • Hasta stabil olmalı
  • Kontrast madde gereksinimi
  • Duodenum, diyafram, barsakve pankreasta zayıf

Anjiyografi

  • İntraparankimal damar yaralanmaları
  • Dalak, karaciğer ve retroperiton kanamaları embolizasyon ile tedavi edilebilir

İleri İnceleme Düşün:

  • Hassasiyet, distansiyon
  • Ciddi mekanizma
  • Alt göğüs- Pelvik travma
  • Yüksek hız- araçta ciddi hasar
  • Ölümlü kaza/ciddi yaralılarla aynı kaza
  • Korumasız kaza (motosiklet)
  • Yaşlı, komorbid hastalık
  • Değişmiş bilinç düzeyi
  • Ağrıyı baskılayabilecek ilaç alımı (alkol/opiyat)

Künt Travma Yönetimi:

  • İnstabil – FAST (+): Operasyon
  • Stabil – FAST (+): BT

BT’de oral kontrast verilmesi gerekmez

Penetran Travma Yönetimi:

  • Giriş yeri ve izlediği hat önemli
  • Aksilla, perine, saçlı deri ve katlantı yerleri incelenmeli
  • Eviserasyon, peritonit: Operasyon

Ateşli Silah Yönetimi:

  • Periton kavitesi: Laparotomi
  • Yüzeyel yaralanma: Blast etkisi

Acil Laparotomi Endikasyonları

  • Batın içi ateşli silah yaralanması
  • Derine girmiş yabancı cisim
  • Eviserasyon
  • Periton iritasyonu
  • Rektumda kan
  • NG’den kan gelmesi

Non-Operatif Tedavi Kimlere?

  • Hemodinamik ve FM stabil ama FAST/DPL/BT (+): Küçük merkezde ise opere edilmeli, Büyük merkezde nonoperatif izlenebilir
  • Çok yakın izlem, sık FM
  • Durumları bozulursa yeniden BT/anjiyografi/ Operasyon

Penetran travmalarda ANTİBİYOTİK verilmeli:

  • Ampisilin + antianaerob veya 3. kuşak sefalosporin
  • Tetanoz profilaksisi
  • Analjezi

Nazogastrik Sonda

  • Midenin boşalmasını sağlar
  • Aspirasyon riskini azaltır
  • Varsa toksinlerin alınmasını sağlar
  • GİS yaralanmasını gösterebilir (kanama)
  • Peritoneal lavajdan önce takılmalıdır
  • Ciddi maksillofasiyal travmada kontrendike

ABDOMİNAL KOMPARTMAN SENDROMU:

Solunum, kardiyovasküler ve renal fonksiyonları etkileyen, intraabdominal basınçtaki ani artış olmasıdır.
Yeni organ yetmezliğiyle birlikte >20 mmHg basınç

Risk faktörleri:

  • Cerrahi
  • Peritonit
  • İntraabdominal abse
  • İleus
  • Rüptüre abdominal anevrizma
  • Akut pankreatit
  • İntra/ Retroperitoneal kanama
  • Asit
  • Over tm
  • Masif ödem

Tanı:

  • İntraabdominal basınç >20-25 mmHg
  • Abdominal distansiyon
  • Artmış iv sıvı ihtiyacı
  • Sıvıya yanıtsız oligüri/ anüri
  • Azalmış kardiyak atım
  • Hipoksemi/ Hiperkapni
  • Asidoz

Tedavi:

  • Acil cerrahi dekompresyon
  • İntravasküler hacim replasmanı
  • Oksijen desteği
  • Asidoz ve koagülopatinin düzeltilmesi

Kaynak: Dr.Sonay Ezgi YILDIRIM’ın ilgili sunumu

 

Reklamlar