Uterus:

  • 12w: intra-abdominal organ olarak kabul edilir.
    • Pelvis koruyuculuğu biter
  • ≥23w: Fetüs hayatta kalabilir
  • <20w: Gebe olmayan hasta gibi yaklaşılmalıdır (KADAT)

Başta elastik olan uterus gebelik ilerledikçe travmaya dayanıksız hale gelir.
Bağırsaklar üst abdominal bölgeye yönelir, uterusu korur.
Terme yaklaştıkça fetusun, annedeki pelvik travmaya bağlı kafa travması açısından riski artar.

Kardiyak output artar → 2L kayıpta bile vital bulguları bozulmayabilir.

  • Ancak fetus bunu tolere edemez!
    • Kalp hızı 10-15/dk artar
    • KB 5-15 mmHg AZALIR
    • Kan volümü artar (fizyolojik anemi)

Supin hipotansiyon sendromu:
Genişleyen uterusun vena kava basısı → venöz dönüş ve kardiyak output azalır!

Gebede fizyolojik değişiklikler:

  • Artmış O2 tüketimi
  • Eleve diafram
    • Tüp torakostomi 1-2 kot üstten uygulanmalıdır.
  • Sürekli bir kompanse respiratuar alkaloz hali vardır.
    • PaCO2>30 olması normalden sapmayı gösterir.
  • Apne toleransı azalmıştır
    • 8 kat zor entubasyon!
    • Fetal oksijenizasyonu sağlamak için oksijen saturasyonu >%95 olacak şekilde O2 verilmelidir.

PRIMER BAKI:

Havayolu:

  • Mukozalar ödemlidir.
  • Aspirasyon riski fazladır.
  • Zor entübasyon fazladır.

Solunum:

  • Artmış O2 ihtiyacı
  • Erken entübasyon

Dolaşım:

  • Daha taşikardik
  • Hipovolemiye yanıt geç
  • Erken agresif resüsitasyon
  • Damaryolu için alt ekstremiteden kaçın
  • Supin hipotansiyonu akılda bulundur
  • Vazopressörlerden kaçın → Uterus kan akımını ↓ (ancak öncekik anne hayatında!)

Kafa travmasında eklampsiyi düşün! Nöbet geçirip düşmüş olabilir!

Gebe travma hastasında hipotermiyi unutma!

SEKONDER BAKI:

  • Tüm sistemlerin değerlendirilmesi erişkindeki ile aynıdır.
  • Fetal kardiyak aktivite (ATLS’de birinci bakının içinde)
  • Kanama ve amniyon sıvısına dikkat! Vajinal muayene?
    ATLS: Bir defa, tekrarlamaktan kaçın
    KADAT ve Rosen: Steril spekulumla. Bimanuel muayeneden kaçın.
  • DPL: Umblicusun üstünden
  • Tüp torakostomi: 1-2 kot üstten

FETAL MONİTÖRİZASYON:

  • Normalde 120-160 atım/dk
  • 20w üstü tüm gebeliklerde
  • Fetal kayıp riski varsa 24 saat, yoksa 6 saat

KLEIHAUER-BETKE TESTİ: Rh (-) anne- Rh (+) fetüs

  • Pozitif test fetomaternal hemorajiyi gösterir, ancak negatif test ekarte etmez.

Rhogam ne zaman? Farklı görüşler var
ACEP: minör bile olsa tüm Rh(-) gebelere yapılmalı
ACOG: KB testi pozitif olan tüm gebelere yapılmalı
ATLS: travması uterustan uzak olanlar hariç tüm Rh (-) gebelere yapılmalı

PLASENTA AYRILMASI:
Karın ağrısı, kramp, vajinal kanama, fetal bradikardi
Minör travmada bile gelişebilir
USG %50 tanı koydurucu, sürekli fetal monitörizasyon

UTERİN RÜPTÜR:
%1 sıklıkla görülür
Uterus duyarlı, hemorajik şok, fetal yapılar palpabl
Eski Cx öyküsü olanlarda daha sık
Fetal mortalite yüksek

Görüntüleme:

Radyasyon riski hesaplanarak, gerekli olduğu düşünülen tüm radyolojik tetkikler yapılmalıdır

  • ROSEN: 5-10 rad güvenli (ACOG)
  • Fetal doz annenin aldığının %30’u

ACİL SEZARYEN:

Gebede hemodinamik instabiliteyi düzeltme
Plasental ayrılma/uterin rüptür/abdominal organ yaralanması

İzole fetal endikasyon
Yaralanma olmadan fetal distres (anne stabil+24hft’dan büyük)

PERİMORTEM SEZARYEN:

Sadece travma değil tüm kardiyak arrestlerde
Arrestten itibaren 4 dk içinde yapılmalı (uterus umblicusun üstünde ve fetal kalp atımı varsa)
Fetüsta, anne dolaşımı durana kadar çoktan hipoksik stres gelişir.

YARALANMALARIN ÖNLENMESİ:

  • Emniyet kemeri kullanımı: 3. Trimestr’da bile önerilmekte (ACOG)
  • Direksiyonla olan mesafeyi arttırmalı (10 cm) → Hava yastığının olası hasarını azaltmak için

Kaynak: Dr.Sinem VURAL DOĞRUYOL’un ilgili sunumu

Reklamlar