Yüz Travmalarına Ait Bazı Notlar

  • Primer bakı sırasında saptanan maksillofasiyal travma sonrasında; mekanik tıkanıklık veya masif hemoraji gibi havayolu bütünlüğünü tehdit edebilecek durumlar tespit edilmeli ve olası entübasyon ihtiyacı değerlendirilmelidir.

YÜZ TRAVMASINA ÖNEMLİ KLİNİK SORUNLAR:

HİKAYE:

  • Görmen nasıl?
  • Yüzünün herhangi bir parçası hissiz mi?
  • Isırman normal mi?

İNSPEKSİYON:

  • Le Fort 3 fx: Lateral bakıda tabak yüz görünümü

  • Le Fort 2 veya 3 fx: Frontal bakıda eşek yüzü görünümü

  • Retrobulbar hematom varlığında eksoftalmusa bağlı kuş gözü görünümü

  • Blow out fx veya malar prominens’in zigomatik ark kırıklarına bağlı çökmesinden dolayı endoftalmusa bağlı Kurtçuk (worm’s) görünümü

  • Rakun gözü (bilateral orbital ekimoz) ve Battle sign (mastoid ekimoz): Tipik olarak birkaç saat sonra oluşur ve kafa tabanı kırığını düşündürür.

PALPASYON:

  • Yüzü tamamen palpe etmek kırıkların çoğunu farkettirir.
  • Zigomatik arkın intraoral palpasyonu: Lateralden posterior maxiller molara kadar olan palpasyon kemiği yumuşak doku hasarından ayırmada faydalıdır.
  • Sert damağı bir elle kibarca hareket ettirirken diğer elle alnı stabilize ederek Le Fort kırığını değerlendir.

GÖZ:

  • Göz kapaklarını şişmeden önce muayene et.
  • Görme keskinliğini test et.
  • Gözü önden arkaya sistemik olarak muayene et.
  • Özellikle glob rüptürünü gösteren pupilde göz yaşı bulgusu, hifema ve afferent pupil defekti için sallanan fener testi yap.
  • Göz kapağı yarasındaki yağ, septal perforasyonu işaret eder.
  • Orbital kompartman sendromu için intraoküler basınç testi sadece glob hasarı düşünüldüğünde yapılmalıdır.

BURUN:

  • Fasiyal sinüs üzerindeki herhangi bir krepitasyon, sinüs fraktürünü işaret eder.
  • Septal hematom nazal septum üzerinde mavi bir şişlik olarak kendini gösterir.

KULAKLAR:

  • Auriküler hematom, serebrospinal sıvı kaçağı ve hemotimpaiyum için değerlendir.

ORAL:

  • Mandibuler dislokasyon veya kondil kırığına bağlı olarak çene çıkığı
  • Maloklüzyon çene, zigomatik ve Le Fort kırıklarında oluşur.
  • Eksik veya hasar almış diş.
  • Laserasyonlar ve mukozal ekimozlar çene kırıklarını düşündürür.
  • Parmağı dış kulağa yerleştirin ve hastaya çenesini yavaşça açıp kapamasını söyleyerek kondil kırıklarını araştır.
  • Dil basacağı testi: Fx olmayan hastalar, dil basacağı döndürülünce kırılmasını sağlayacak kadar kuvvet uygulayabilirler.

  • Havayolu yönetimi: Her zaman zor havayolu için plan yapılmalıdır.
  • Sadece sedasyon ve lokal anestezi ile uyanık entübasyon yapılabilir.
  • Entübasyonda orotrakeal yol tercih edilmelidir.
  • Ciddi mandibular kırıklarda dil geriye kaçabilir. Havayolu obstrüksiyonunu önlemek için spanç, ped ya da sütür yardımıyla dil dışarı çekilir.
  • Sinüs fx olan tüm hastalara, PO ve İV olarak 2.kuşak sefalosporin, klindamisin veya ko-amoksilav gini antibiyotikler başlanmalıdır.
  • İzole frontal sinüs anterior duvarı kırığı olan hastalar, ayaktan takip edilebilir.
  • Blow out fx: En sık orbita kırıklarıdır. Göz küresine künt bir cismin çarpamsıyla, inferior veya medial duvarın kırılmasıyla oluşur.
    • Enoftalmus, infraorbital anestezi, yukarı bakışta diplopi, infraorbital kemikte palpasyonla basamaklanma gibi FM bulguları görülebilir.
  • Okülomotor sinir ve trigeminal sinirin oftalmik dalı, süperior orbital fissürden geçer.
    • Bu kanalı içeren kırıklar, süperior orbital fissür sendromu olarak adlandırılır.
    • Ekstraoküler kasların paralizisi, pitozis ve periorbital anestezi görülür.
    • Orbita apeksini içeren kırık varlığında bu semptomlara ek olarak görme kaybı gelişebilir.
    • Sallanan fener testi ve görme alanı, görme keskinliği muayenesi çok önemlidir.
  • Orbital blow out kırıkları, okülomotor sinir hasarı, ekstraoküler kas güçsüzlüğü veya ciddi enoftalmus varlığında cerrahi tedavi gerektirir.
  • Süperior orbital fissür sendromu veya orbita apeksinde yaralanma varlığında acil göz konsültasyonu gerekir.
  • Geri kalan izole orbita kırığı olan hastalar, iyileşene veya onarılana dek oral antibiyotik ve buruna darbe almaması gerektiği konusunda bilgilendirilerek ayaktan takip edilebilir.
  • Zigoma kırıkları: İki türlü oluşabilir.
    • Tripod fx: İnfraorbital kemik halkasının bozulması, zigomatikofrontal sütürün açılması ve zigomatikoforntal eklemin bozulmasıyla oluşur. Açık redüksiyon ve internal fiksasyon gerektirir.
    • İzole zigomatik ark fx: Ayaktan elektif olanrım yapılabilir.
  • Orta yüz kırıkları sıklıkla yüksek enerjili multi travmada görülür. Genellikle entübasyon gerektirir.
  • Görme keskinliği, özellikle görme kaybına neden olma riski yüksek olan Le Fort 3 kırıklarında test edilmelidir.
  • Le Fort 2 ve 3 kırıkları, BOS sızıntısına neden olabilir.
  • Le Fort yaralanmaları, eşlik edebilecek önemli yaralanmalar açısından değerlendirilmelidir. Bu hastalara yatış, İV antibiyotik ve cerrahi gerekir.

  • Mandibula kırıkları, sıklıkla maloklüzyon varlığı veya çene hareketlerinde ağrı ile tanı alır. Açık kırıklardaki mukoza yaralanmaları, sublingual hematom ve dental/alveolar kabarıklıktaki kırıkları saptamak için dikkatlice ağız içi muayenesi yapılmalıdır.
  • Açık mandibula fx varlığında İV antibiyotik verilmelidir ve yatış gereklidir.

Kaynak: Tintinalli Acil Tıp, Bilinmesi Gerekenler, 2016.

Reklamlar

One comment

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s